Demokracja uczestniczšca
Uwa?amy, ?e obywatele powinni w jak najwi?kszym stopniu wp?ywa? na podejmowanie decyzji przez administracj?. Dlatego opowiadamy si? za zastšpieniem Senatu przez Izb? Spo?ecznš, w sk?ad której wchodziliby przedstawiciele zwišzków zawodowych, rad pracowniczych i organizacji pozarzšdowych. Izbie spo?ecznej przys?ugiwa?oby prawo inicjatywy ustawodawczej w obszarach pracy, zabezpieczenia spo?ecznego, zdrowia, edukacji, sportu, kultury oraz finansów publicznych i praw cz?owieka. Izba spo?eczna opiniowa?aby projekty ustaw b?dšce przedmiotem obrad Sejmu, mia?aby prawo zg?aszania do nich uwag oraz odrzucania projektów ustaw w ca?o?ci. Jednocze?nie Izba Spo?eczna mia?aby prawo udzielenia votum nieufno?ci ministrom w?a?ciwym ds. pracy i zabezpieczenia spo?ecznego.
Opowiadamy si? za jak najbardziej proporcjonalnym systemem przeliczania g?osów wyborczych na mandaty i obni?eniem progów wyborczych do trzech procent, aby jak najwi?cej orientacji politycznych, reprezentowanych przez obywateli uzyska?o reprezentacj? parlamentarnš.
Opowiadamy si? za wetem ludowym: system demokratyczny i stanowione prawo powinny posiada? akceptacj? suwerena, którym zgodnie z Konstytucjš jest Naród. Dlatego te? w razie kontrowersji proponujemy stworzenie mechanizmu weta ludowego. Polega?oby ono na og?aszaniu referendum ogólnonarodowego na wniosek 300.000 obywateli posiadajšcych czynne prawo wyborcze.
Uwa?amy za koniecznš decentralizacj? podejmowania decyzji w sprawach publicznych dotyczšcych spo?eczno?ci lokalnej poprzez wzmocnienie mechanizmu referendum w takich kwestiach jak: uchwalanie bud?etów, kierunków rozwoju gospodarczego i spo?ecznego regionu.
Poniewa? cišg?a eskalacja wydatków na kampanie wyborcze blokuje dost?p do udzia?u w demokracji si?om politycznym nie otrzymujšcym ?rodków finansowych z bud?etu, opowiadamy si? za ustawowym ograniczeniem wysoko?ci wydatków na kampanie wyborcze.

Sejm
Uwa?amy za konieczne ograniczenie immunitetu poselskiego, odbieranie mandatu pos?a za przest?pstwa pospolite nie noszšce charakteru politycznego. Za niezb?dne uwa?amy wzmocnienie odpowiedzialno?ci parlamentarzystów. Dlatego opowiadamy si? za wprowadzeniem mo?liwo?ci odwo?ania pos?a przez wyborców, w wyniku referendum lokalnego, w którym wzi??oby udzia? przynajmniej 50% uprawnionych do g?osowania w danym okr?gu wyborców. Referendum dochodzi do skutku, je?li w przypadku okr?gu nieprzekraczajšcego 20 ty?. osób uprawnionych do g?osowania, co najmniej 25% uprawnionych poprze wniosek o referendum, zg?oszony przez co najmniej 100 osób lub w przypadku okr?gu powy?ej 20 ty?. osób uprawnionych do g?osowania, wniosek zostanie poparty przez co najmniej 10% uprawnionych.

Samorzšd
Opowiadamy si? za dwustopniowym podzia?em terytorialnym (gmina, województwo) i wzmocnieniem kompetencji samorzšdu gminnego i wojewódzkiego. Uznajemy za niezb?dne dokonanie zmian, których celem by?o by zapewnienie odpowiedniej redystrybucji ?rodków finansowych. Wzmocni to jednostki samorzšdowe i zwi?kszy ich samodzielno?? w wykonywaniu zada?.

Pa?stwo praworzšdne i wymiar sprawiedliwo?ci
Unia Lewicy III RP sprzeciwia si? populistycznym ?šdaniom zaostrzenia kar, jako jedynemu ?rodkowi prowadzšcemu do poprawy przestrzegania prawa w Polsce. Jeste?my za wzmocnieniem organów ?cigania, a przede wszystkim opowiadamy si? za realizacjš konstytucyjnego prawa obywateli do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez zb?dnej zw?oki przez sšdy wszystkich instancji. B?dziemy domaga? si? zwi?kszenia ?rodków na profilaktyk? i opiek? postpenitencjarnš. Jeste?my przekonani, ?e nieuchronno?? kary jest znacznie bardziej odstraszajšca ni? jej surowo??. Opowiadamy si? za mo?liwo?ciš fakultatywnego odbywania niskiej kary pozbawienia wolno?ci poprzez udzia? w pracach publicznych. Uwa?amy, ?e wymiar sprawiedliwo?ci, aby dzia?a? skutecznie powinien zosta? znacznie dofinansowany, a politycy odsuni?ci od jakichkolwiek mo?liwo?ci wp?ywania na decyzj? niezawis?ych organów sprawiedliwo?ci.

Opowiadamy si? za rozdzieleniem funkcji Prokuratora Generalnego od funkcji Ministra Sprawiedliwo?ci.

Unia Lewicy uznaje, ?e na istotne zmniejszenie przest?pczo?ci wp?ywajš przede wszystkim: ?wiadomo?? nieuchronno?ci kary i mo?liwo?? szybkiego jej wymierzenia, jako?? resocjalizacji prowadzonej w wi?zieniach, sprawnie funkcjonujšcy system opieki postpenitencjarnej (obejmujšcy równie? leczenie w zamkni?tych o?rodkach psychiatrycznych gwa?cicieli, morderców, pedofilów) dla by?ych wi??niów. W zwišzku z tym, b?dziemy tak przebudowywa? system organów ?cigania, wymiaru sprawiedliwo?ci oraz systemu penitencjarnego i postpenitencjarnego, aby by? jak najbardziej efektywny. Szukajšc nowych rozwišza?, b?dziemy korzystali z najlepszych wzorów europejskich jak i innych krajów.
W celu dalszego usprawnienia systemu sšdownictwa nale?y bezwzgl?dnie upro?ci? procedury prawne stosowane w sšdach grockich, tak ?eby przyspieszy? rozstrzyganie w drobnych spraw typu wykroczenia, wykroczenia w ruchu drogowym, wybryki chuliga?ske oraz drobne sprawy o zniszczenie mienia, czyli wykroczenia
o znikomej szkodliwo?ci spo?ecznej czynu. Uproszczona procedura skutkowa?aby szybkim rozpoznawaniem spraw i orzekaniem o winie i natychmiastowego wymierzania kary. Tak dzia?ajšce sšdy grodzkie odciš?y?yby sšdy powszechne i gwarantowa?yby wykonanie teoretycznego za?o?enia dobrego prawa: szybkie, sprawiedliwe
i nieuchronne orzekanie oraz natychmiastowe karanie.
Rozwišzanie to wykluczy?oby przewlekanie spraw gdy? oskar?ony doprowadzony by?by przed sšd w cišgu najwy?ej 24 godzin od pope?nienia czynu karalnego.
Opowiadamy si? równie? za wprowadzeniem fakultatywnej mo?liwo?ci odbywania kary wiezienia z zamianš na prace publiczne, w przypadku przest?pstw o niskiej szkodliwo?ci spo?ecznej. Pozwoli?oby to na odciš?enie przepe?nionych zak?adów penitencjarnych oraz zmniejszy?oby obciš?enie bud?etu pa?stwa, a wi?c samych podatników.

Prokuratura
Unia Lewicy uwa?a, ?e utrzymywanie obecnego modelu Prokuratury wp?ywa niekorzystnie na polski wymiar sprawiedliwo?ci. Dlatego domagamy si? zbudowania nowego modelu ustrojowego prokuratury oraz uchwalenia stosownej do tego ustawy.

Negatywnie oceniamy fakt, ?e Prokuratura nie znalaz?a miejsca w samej ustawie zasadniczej. Dziwi to tym bardziej, ?e umieszczono tam ca?y podrozdzia? po?wi?cony Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji, i to wyjštkowo niefortunnie - w rozdziale zatytu?owanym „Organy kontroli pa?stwowej i ochrony prawa". Zatem w przypadku nowelizacji Konstytucji zasadnym wydaje si? umieszczenie w niej rozdzia?u dotyczšcego prokuratury.

Prokuraturze przypisuje si? najcz??ciej trzy funkcje:
· funkcj? oskar?yciela publicznego,
· funkcj? ?cigania przest?pstw,
· funkcj? nadzoru nad legalizmem dzia?ania innych organów w?adzy publicznej.

Naczelnš funkcjš Prokuratury powinna by? funkcja oskar?yciela publicznego - organu ?ci?le powišzanego z sšdami, a nie z podzia?em terytorialnym pa?stwa. Obciš?enie natomiast prokuratury ?ciganiem przest?pstw, a tak?e nadzorem nad praworzšdno?ciš dzia?ania innych organów pa?stwa mo?e budzi? obawy o nadmierne zwi?kszenie jej kompetencji. Nale?y wi?c postulowa?, aby ?ciganiem przest?pstw
i nadzorem nad praworzšdno?ciš innych organów zajmowa?y si? wyspecjalizowane ku temu organy, np. policja czy Regionalne Izby Obrachunkowe. Natomiast Prokuratura winna ewentualnie oskar?a? ww. organy, je?eli bezpodstawnie odmówi?yby podj?cia czynno?ci ?cigania czy czynno?ci kontrolnych.

Unia Lewicy postuluje wprowadzenie nast?pujšcych zmian ustrojowych:
· Nale?y dokona? rozdzia?u funkcji Ministra Sprawiedliwo?ci z funkcjš Prokuratora Generalnego. Czynno?? ta jest niezb?dna dla odpolitycznienia prokuratury.
· Nale?y powo?a? Krajowš Rad? Prokuratury, która posiada?aby analogiczne do Krajowej Rady Sšdownictwa kompetencje, szczególnie w zakresie polityki kadrowej w Prokuraturze. W przysz?o?ci po konstytucjonalizacji Prokuratury mo?na by?oby ww. organy po?šczy? w Krajowš Rad? Sšdownictwa i Prokuratury.
· Wa?kim dla zapewnienia niezale?no?ci prokuratury mo?e by? postulat wprowadzenia kadencyjno?ci pe?nienia funkcji.
· Podniesieniem presti?u Prokuratury mo?e te? okaza? si? wr?czanie nominacji, podobnie jak s?dziom, przez Prezydenta RP.
· Rozwa?y? tak?e mo?na wyodr?bnienie bud?etu prokuratury - podkre?li?oby to jej niezale?no?? jako ca?ej instytucji.

Unia Lewicy uwa?a, ?e Prokuratura musi by? organem opartym na zasadzie niezale?no?ci i apolityczno?ci.

Si?y Zbrojne
Unia Lewicy opowiada si? za likwidacjš powszechnego poboru. Polska jest w tej chwili bezpieczna. Nasze bezpiecze?stwo wynika mi?dzy innymi z cz?onkostwa w NATO i w Unii Europejskiej. Wspó?czesne armie dysponujš sprz?tem, którego obs?uga wymaga najwy?szych kwalifikacji. Tylko zawodowy ?o?nierz, który w sposób ?wiadomy wybra? takš drog? ?ycia, jest w stanie zado?? uczyni? tym wymaganiom. W zwišzku z tym Unia Lewicy b?dzie dš?y? do stworzenia w Polsce w pe?ni zawodowej i o najwy?szych kwalifikacjach armii.

S?u?by specjalne
Unia Lewicy uwa?a, ?e wydarzenia ostatnich lat pokazujš, ?e ju? najwy?szy czas, aby odpolityczni? s?u?by specjalne kraju. Dalsze wykorzystywanie „teczek", „notatek", „informacji" do dora?nych celów politycznych mo?e doprowadzi? do ca?kowitego rozbicia pracy operacyjnej. S?u?by specjalne ca?ego ?wiata dzia?ajš w cieniu - poza oficjalnym obiegiem. Je?li chcemy, ?eby polskie s?u?by dzia?a?y sprawnie i dostarcza?y Polsce informacji operacyjnych, to nie mogš by? instrumentem s?u?šcym do walki z oponentami. Istnieje uzasadnione domniemanie, ?e najbli?sze lata zdominujš informacje o „agentach”, „esbekach”, „ubekach” itd. Cz??? polityków nie zastanawia si? nad tym, ?e ich nieodpowiedzialne dzia?ania stwarzajš realne zagro?enie zarówno dla wspó?pracownika, jak i dla samego funkcjonariusza naszych s?u?b. Jednocze?nie podwa?ajš wiarygodno?? polskich s?u?b specjalnych. Podpis szefa agencji lub innego upowa?nionego funkcjonariusza na dokumencie jest zobowišzaniem Polski do przestrzegania okre?lonych regu? gry. Upublicznianie informacji operacyjnych ?wiadczy o jednostronnym zerwaniu zasad wspó?pracy. W zwišzku z tym ?šdamy zmian w ustawie o Agencji Bezpiecze?stwa Wewn?trznego i Agencji Wywiadu zmierzajšcych do ca?kowitego odpolitycznienia s?u?b. Proponowane dzia?ania majš s?u?y? wzmocnieniu pa?stwa polskiego na p?aszczy?nie mi?dzynarodowej jak i wewn?trznej.

Unia Lewicy uwa?a, ?e gwarancjš apolityczno?ci s?u?b specjalnych powinien by? ich szef: powo?any przez Sejm kwalifikowanš wi?kszo?ciš g?osów na wniosek premiera, na kadencje sze?cio- lub siedmioletniš, maksymalnie na dwie kadencje, po uzyska? kontrasygnaty prezydenta.

Odwo?anie szefa mo?liwe by?oby tylko w sytuacji, gdy zosta? ukarany prawomocnym wyrokiem sadu, lub z?o?y? rezygnacje z wa?nych powodów osobistych bšd? zdrowotnych. Szef pe?ni?by swoje obowišzki do czasu powo?ania nast?pcy.
Powo?anie nowego szefa agencji nie oznacza jednoczesnego odwo?ania ze stanowisk jego zast?pców.

Dyrektorzy zarzšdów, biur, inspektorów powinni by? wy?aniani drogš konkursów. Zast?pców powo?uje szef na wniosek dyrektora.

Bezpiecze?stwo
Unia Lewicy uwa?a, ?e poczucie bezpiecze?stwa w?ród obywateli Polski systematycznie si? obni?a. Podstawowš przyczynš tego stanu rzeczy jest wyjštkowa niefrasobliwo?? ze strony rzšdzšcych, ignorancja i brak dostatecznego zrozumienia dla tej problematyki ze strony wszystkich, którzy do tej pory rzšdzili Polskš.

Przed wyborami ze strony kandydatów na pos?ów i senatorów s?yszy si? du?o zapewnie? odno?nie gospodarki, dzia?a? socjalnych, polityki zagranicznej czy cho?by spraw ?wiatopoglšdowych. Jednocze?nie deklaracje dotyczšce bezpiecze?stwa obywateli nie wykraczajš poza ogólnikowe has?a i nie konkretyzujš, co nale?y zrobi?, aby ono ros?o, a nie spada?o. Dlatego w tej sprawie nale?y powiedzie? g?o?no
i jednoznacznie – do?? oszcz?dzania na policji i s?u?bie wi?ziennej. Od obu tych formacji zale?y nasze bezpiecze?stwo, bezpiecze?stwo naszego mienia i naszych bliskich. Gros funkcjonariuszy ww. s?u?b nie posiada nawet zdolno?ci kredytowych. Unia Lewicy w trosce o bezpiecze?stwo obywateli domaga si? podniesienia wynagrodzenia dla funkcjonariuszy obu s?u?b. Zaoszcz?dzone dzisiaj z?otówki na policji i s?u?bie wi?ziennej skutkujš tym, ?e jutro b?dziemy musieli wyda? krotno?ci zaoszcz?dzonych kwot, by skutecznie zwalcza? przest?pczo??. Straty, które powstajš, mogš by? ju? nie do odrobienia. Dotyczy to przede wszystkim przest?pczo?ci zorganizowanej, mafijnej. Umocnienie si? mafii
w wielkim biznesie, finansach i polityce mo?e skutkowa? stratami trudnymi do oszacowania. Poza stratami finansowymi tak?e wizerunek Polski na ?wiecie mo?e znaczšco ucierpie? z tego powodu.

W zwišzku z tym Unia Lewicy wyra?a stanowisko, ?e policja i s?u?by wi?zienne muszš mie? zabezpieczone:
· ?rodki ochrony osobistej,
· ?rodki ?šczno?ci nasobne i stacjonarne,
· ?rodki transportu,
· odpowiednie warunki lokalowe i ich wyposa?enie, w tym sprz?t biurowy,
· uproszczone procedury przy sporzšdzaniu dokumentacji,
· odpowiedniš ochron? pa?stwa.

Unia Lewicy domaga si? równie? wprowadzenia zasady, ?e dzia?alno?? kapelanów odbywa? si? mo?e tylko na ?yczenie samych funkcjonariuszy i na koszt Ko?cio?a.

Ochrona funkcjonariuszy
Funkcjonariusz realizujšcy swoje ustawowe zadania powinien by? chroniony autorytetem pa?stwa, za? prze?o?eni w sposób profesjonalny winni organizowa? operacje. Wyjštkowo karygodni sš prze?o?eni, którzy przygotowujš, kierujšc si? dora?nym efektem medialnym i próbš kreowaniem jedynie swojego wizerunku.
Je?eli w wyniku przeprowadzonej akcji zniszczeniu ulegnie mienie bšd? ucierpiš osoby, funkcjonariusz powinien by? chroniony nie tylko przez prze?o?onych, ale tak?e autorytetem pa?stwa. Ostatnie lata dostarczy?y przyk?adów, gdy zbyt pochopnie podejmowano decyzje w sprawie funkcjonariuszy, bez gruntownego zbadania i bez rzetelnej oceny zdarzenia. Z przykro?ciš trzeba stwierdzi?, ?e cz?sto z?š rolš
w nagonce odgrywajš dziennikarze. Jeszcze przed wyrokiem sšdu orzekajš o winie. W krajach „starej” Unii Europejskiej policjant podlega szczególnej ochronie. Je?eli w wyniku pomy?ki policji ucierpiš osoby trzecie, odpowiedzialno?? spada na pa?stwo, nie na policjanta.

Polityka kadrowa
Poza pieni?dzmi, s?u?by te potrzebujš spokoju i stabilizacji. Komendanci wszystkich szczebli, ich zast?pcy, dyrektorzy, zast?pcy dyrektorów oraz naczelnicy winni by? wy?aniani w drodze konkursów na maksimum dwie kadencje sze?cio- bšd? siedmioletnie. Kryterium doboru powinno uwzgl?dni? wiedz? i do?wiadczenie zawodowe kandydata, jego wykszta?cenie, sta? s?u?by, umiej?tno?? kierowania lud?mi i wspó??ycia spo?ecznego. Wszelkie zmiany o charakterze ewolucyjnym nie burzš struktur i nie dezorganizujš s?u?by.
Funkcjonariusza szczebla kierowniczego mo?na odwo?a? tylko w nast?pujšcych przypadkach:
· gdy pope?ni? przest?pstwo i zosta? ukarany prawomocnym wyrokiem,
· gdy stan zdrowia – potwierdzony orzeczeniem komisji lekarskiej – uniemo?liwia dalsze pe?nienie obowišzków,
· gdy wykazuje wyjštkowš nieudolno?? w realizacji powierzonych obowišzków (wykazanie nieprzydatno?ci spoczywa na jego bezpo?rednich prze?o?onych).

Komendant g?ówny, przed powo?aniem przez Ministra Spraw Wewn?trznych
i Administracji, powinien uzyska? akceptacj? komisji Sejmu odpowiedniej do zagadnienia zwišzanego ze sprawami wewn?trznymi.